กินดื่ม

เย็นชื่นใจ น้ำสมุนไพรดับร้อน

Published 27 มี.ค. 2019

By สิทธิโชค ศรีโช

herbal-drinks-tasty-Rabbit-Today-banner

ฉันจำได้ว่า ตอนเรียนแพทย์แผนไทย มีองค์ความรู้หนึ่งเล่าว่า “เมื่อฤดูร้อนมาถึง บรรยากาศแวดล้อมจะเต็มไปด้วยไอร้อน ซึ่งเปรียบได้กับ ‘ธาตุไฟ’ ดังนั้น สิ่งมีชีวิตทั้งหลายรวมไปถึงมนุษย์เราก็จะได้รับอิทธิพลของธาตุไฟที่ว่านี้ด้วย”

หากอากาศร้อนไม่มากร่างกายยังปรับตัวได้ทัน ก็ยังสามารถรักษาสมดุลเอาไว้ได้ แต่หากอากาศมันร้อนจัดจนระบบปรับสมดุลในกายไม่สามารถช่วยได้ ก็จะเกิด ‘อาการร้อนใน’ โดยอาการคือ รู้สึกร้อนรุมๆ คล้ายจะมีไข้ กระหายน้ำ ปากแห้ง คอแห้ง เจ็บคอ มีไอร้อนผ่าวออกมาทางลมหายใจ มีอาการร้อนผ่าวที่ดวงตา (ทั้งที่ยังไม่ได้อิจฉาใคร) ตาแฉะ มีภาวะปากแห้ง (ทั้งที่ยังไม่ได้อดอยาก) รวมถึงปากเป็นแผล ทีเรียกว่า ‘แผลร้อนใน’ บางรายมีอาการไอ และ ท้องผูก ร่วมด้วย 

คนรุ่นปู่ย่าตายาย ท่านไม่ได้มีแอร์ไว้ให้หลบร้อนแบบเราทุกวันนี้ ดังนั้น วิธีที่จะช่วยป้องกันไม่ให้ร่างกายกระทบร้อน ก็จะเป็นวิธีธรรมชาติ อย่างการปรุงเครื่องดื่มเพื่อช่วยปรับสมดุลให้อุณหภูมิในร่างกายให้เย็นลง ต้านร้อนได้นั่นเอง และอากาศร้อนทำให้เราเสียเหงื่อ ซึ่งก็คือการสูญเสียน้ำในร่างกายนั่นเอง การดื่มน้ำจะช่วยทดแทนน้ำที่สูญเสียไป ก็จะช่วยให้รักษาสมดุลน้ำและอุณหภูมิร่างกายไว้ได้ดีอีกด้วย

ว่าแล้วเริ่มกันด้วย ‘น้ำลอยดอกมะลิ’ สมัยก่อนจำได้ว่า หน้าบ้านตามบ้านนอกจะมีตุ่มดินเผาใส่น้ำแขวนกระบวยเอาไว้ ดินจะช่วยให้น้ำเย็น และถ้าบ้านไหนมีดอกไม้กลิ่นหอมอย่างมะลิ ซึ่งออกดอกขาวโพลนรับฤดูร้อน ก็จะเก็บมาบรรจงลอยลงในตุ่มน้ำ ก็จะมีน้ำลอยดอกมะลิหอมๆ ดื่มกัน ในหนังสือ ‘คำอธิบายตำราพระโอสถพระนารายณ์’ ระบุสรรพคุณของมะลิคือ ทำให้หัวใจชุ่มชื่น บำรุงหัวใจ และที่สำคัญ ดับพิษร้อน แก้ร้อนในกระหายน้ำได้ นั่นเอง แต่สมัยนี้จะทำน้ำลอยดอกมะลิก็ควรหาดอกมะลิปลอดสารพิษมาใช้ เพื่อป้องกันสารพิษจากยาฆ่าแมลง

เย็นชื่นใจ น้ำสมุนไพรดับร้อน,กินดื่ม,Rabbit Today

เครื่องดื่มดับร้อนแก้วถัดไปคือ ‘น้ำใบบัวบก’ หรือที่หลายคนเรียกว่า ‘เครื่องดื่มแก้ช้ำใน’ จริงๆ แล้ว ใบบัวบกมีฤทธิ์เย็น ช่วยดับพิษร้อนถอนพิษไข้ แก้ร้อนในกระหายน้ำได้ดี หนังสือ ‘สารานุกรมสมุนไพรไทย-จีนที่ใช้บ่อยในประเทศไทย’ ระบุว่า หากต้องการแก้อาการหวัดแดด ร้อนในกระหายน้ำ ให้ใช้ต้นใบบัวบกสด 70-80 กรัม ตำคั้นน้ำดื่ม หรือนำไปต้มครึ่งชั่วโมงแล้วจึงนำไปดื่ม ก็ขอแนะนำว่าให้ไปหาร้านน้ำใบบัวบกเจ้าประจำแล้วอุดหนุนสักแก้ว สะดวกกว่า

เย็นชื่นใจ น้ำสมุนไพรดับร้อน,กินดื่ม,Rabbit Today

ถ้าทนกลิ่นเขียวๆ ของใบบัวบกไม่ไหว เชิญเลี่ยงมาดื่มน้ำรากบัวแทน รากบัวหลวงนั้นมีสองแบบคือ รากบัวไทยท่อนเรียวยาวขนาดเล็ก และรากบัวจีนเนื้อหนา ท่อนใหญ่ ป้อมอ้วน รากบัวหลวง มีสรรพคุณแก้ร้อนในกระหายน้ำ (อ้างอิงจากหนังสือเล่มเดียวกันกับดอกมะลิ) แต่วิธีจะต้มน้ำรากบัวให้มีสรรพคุณคลายร้อนได้ดี มีเคล็ดว่า ต้องต้มทั้งเปลือก 

เย็นชื่นใจ น้ำสมุนไพรดับร้อน,กินดื่ม,Rabbit Today

ส่วนใครเป็นไทยเชื้อสายจีน คงจะยังทันยุคบ้านตึกแถวที่อากงอาม่ามักจะปลูกต้นไม้ใส่กระถางไว้หน้าบ้าน ซึ่งต้นไม้เหล่านั้น แท้จริงแล้วคนจีนเขาไม่ได้ปลูกซี้ซั้ว เพราะแต่ละต้นล้วนเป็นสมุนไพรใกล้ตัวที่นำมาใช้รักษาร่างกายได้ หนึ่งในนั้นคือพืชแก้ร้อนในอย่าง ว่านกาบหอย หรือที่คนจีน (แต้จิ๋ว) เรียก ‘อั่งเต็ก’ หน้าตาคล้ายหน่อสับปะรดแต่ใบอ่อนและไม่มีหนาม ด้านบนใบสีเขียว ท้องใบสีม่วง สรรพคุณของมันคือเป็นยาทำให้เลือดเย็น แก้ร้อนในกระหายน้ำ แก้ไอ แก้ร้อนในปอด แก้เลือดกำเดา แก้ปัสสาวะเป็นเลือด แล้วยังแก้ฟกช้ำ ช้ำใน ได้อีก (อ้างอิงจากหนังสือเล่มเดียวกันกับใบบัวบก) วิธีใช้ก็คือ ให้นำเจ้าใบว่านกาบหอยมาตากแห้ง แล้วตวงหนัก 15 กรัม นำไปต้มดื่ม ก็จะได้น้ำดื่มสีแดงอ่อนๆ ถ้าชอบหวานก็ปรุงรสด้วยน้ำตาลกรวด 

เย็นชื่นใจ น้ำสมุนไพรดับร้อน,กินดื่ม,Rabbit Today

น้ำฟักเขียว ก็นับเป็นน้ำดื่มที่อร่อยและคลายร้อนได้ดี ด้วยฟักเป็นพืชอวบน้ำ มีฤทธิ์เย็น คนโบราณจึงมีพิธีเอาเด็กลงเปล คือก่อนที่จะให้เด็กแรกเกิดลงนอนในเปล จะใส่ผลฟักลงในเปล พร้อมหินบด และเครื่องพิธีตามความเชื่อว่าเด็กที่นอนในเปลนี้ จะมีชีวิตและจิตใจร่มเย็นเหมือนผลฟัก และมีความหนักแน่นเหมือนก้อนหิน น้ำฟักเขียวนี้ประเทศไต้หวัน เวียดนาม และ กัมพูชาเขาทำกินคลายร้อนกัน

เย็นชื่นใจ น้ำสมุนไพรดับร้อน,กินดื่ม,Rabbit Today

เดี๋ยวนี้บ้านเราก็มีเครื่องดื่มจากฟักบางยี่ห้อที่บรรจุกระป๋องขาย วิธีทำน้ำฟัก ก็คือให้ซื้อฟักเขียวมาหั่นเป็นแว่นตามขวาง คว้านเมล็ดออก แล้วนำไปย่างไฟอ่อนๆ จนชิ้นฟักเหลือง จึงนำไปต้มกับน้ำจนได้น้ำฟักสีน้ำตาลทอง ปรุงรสด้วยน้ำตาล แล้วนำไปใส่น้ำแข็งดื่มคลายร้อนได้ดี แต่ถ้าทำแบบคนจีน เขาจะนำเนื้อฟักไปปรุงเป็นอาหารกิน ส่วนเปลือกฟักที่เหลือนำมาย่างไฟ หรือคั่วในกระทะให้เหลืองหอม จึงนำไปต้มดื่ม ก็คลายร้อนได้เช่นกัน

แก้วสุดท้ายที่อยากเล่าถึง คือ ‘น้ำเก๊กฮวย’ ตอนเป็นเด็กฉันยังทันไปยืนเกาะตู้แช่เครื่องดื่มร้านขายยา ของซื้อน้ำเก๊กฮวยสีเหลืองเย็นฉ่ำหวานหอมได้ดี เก๊กฮวย เป็นชื่อดอกไม้ชนิดหนึ่ง สรรพคุณคือ ช่วยสงบตับ ขับลมร้อน แก้ร้อนใน (อ้างอิงจากหนังสือ ‘รู้เลือกรู้ใช้ 100 สมุนไพรจีน’) เก๊กฮวยมีสองสีคือ สีขาว และ สีเหลือง ซึ่งถ้าใช้ทำยาจะใช้ดอกสีขาวมีราคแพง แต่ถ้าต้มน้ำดื่มส่วนใหญ่ใช้สีเหลืองซึ่งราคาถูกกว่า

เย็นชื่นใจ น้ำสมุนไพรดับร้อน,กินดื่ม,Rabbit Today

วิธีต้มน้ำเก็กฮวยให้เหลือง นอกจากจะซื้อดอกเก๊กฮวยแห้งมาแล้ว ต้องซื้อลูกพุดจีนมาด้วย เวลาต้มให้บุบลูกพุดจีนใส่ลงก่อนน้ำจะเป็นสีเหลือง จึงค่อยใส่ดอกเก็กฮวยแห้งล้างสะอาดลงไป แล้วไม่ต้องโลภใส่ลงไปมากนัก เพราะจะทำให้น้ำเก๊กฮวยมีรสขม พอน้ำเหลืองหอมได้ที่แล้วให้ตักลูกพุดและดอกเก๊กฮวยออกก่อน จึงใส่น้ำตาลลงไปคนแต่งรส เพราะไม่อย่างนั้นดอกเก๊กฮวยจะดูดน้ำตาลไปไว้ในดอกจนหมด ทำให้น้ำไม่หวาน เปลืองน้ำตาลเปล่าๆ 

เหล่านี้คือน้ำดื่มสมุนไพรคลายร้อนบางชนิดที่หยิบยกมาเล่าสู่คุณฟัง เพื่อจะได้ฉวยมาดื่มดับความร้อนปรอทแตกของปีนี้ แต่เอาเข้าจริงเราท่านก็ต่างรู้ดีว่าสารพัดวิธีที่เราหามาดับร้อนนี้ เป็นเพียงการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุ ถ้าจะให้ดีเราต้องรีบแก้ไขสภาวะโลกร้อนกันอย่างเร่งด้วยและจริงจัง เพราะไม่อย่างนั้นต่อให้ได้ดื่มน้ำอมฤตจากสวรรค์ มันก็คงช่วยอะไรไม่ได้แล้ว 



Advertising