ชีวิตและการงาน

ปั้นขยะให้เป็นทอง

Published 21 ก.พ. 2019

By กฤษณพงศ์ เกียรติศักดิ์

Zero-Waste-Design-smart-living-Rabbit-Today-banner

สังคมโลกให้ความสำคัญกับปัญหาขยะ สังคมของนักออกแบบก็เช่นกัน 

การออกแบบที่ดีจะต้องมีความยั่งยืน ปราศจากการสร้างมลพิษ และไม่ทำลายสภาพแวดล้อม ระดับของการออกแบบมีอยู่หลายระดับ ตั้งแต่ระดับใหญ่ไปจนถึงระดับเล็ก ไล่เรียงไปตั้งแต่การออกแบบประเทศ ภูมิภาค เมือง หมู่บ้าน ชุมชน บ้าน ห้อง เครื่องเรือน ไปจนถึงผลิตภัณฑ์

กระแสการออกแบบไร้มลพิษหรือ Zero Waste Design กำลังได้รับความนิยม เรียกได้ว่า ได้ทั้งเงิน ได้ทั้งกล่อง นับตั้งแต่ระดับประเทศ ระดับเมือง อย่างเช่น ย่าน Odaiba ของโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ที่เกิดจากการนำเอาขยะไปถมอ่าวโตเกียว สร้างเมืองเพื่อเพิ่มพื้นที่และในขณะเดียวกันสามารถใช้เป็นพื้นที่อพยพฉุกเฉินสำหรับชาวโตเกียวในยามคับขันจากภัยพิบัติเช่นแผ่นดินไหว 

ในระดับของการออกแบบอาคารหรือสถาปัตยกรรม แนวความคิดในการออกแบบให้ไม่เหลือขยะ ไม่เหลือเศษ ก็เป็นเกณฑ์ในการออกแบบที่สถาปนิกต้องคำนึงถึง ในการออกแบบอาคารจะต้องทราบถึงขนาดต่างๆ ของวัสดุ และออกแบบให้พื้นที่ต่างๆ สามารถใช้วัสดุได้ลงตัวกับขนาดโดยไม่ต้องตัดให้เหลือเศษ รวมทั้งเลือกใช้วัสดุที่ผลิตจากวัสดุที่สามารถสร้างทดแทนหรือนำกลับมาใช้ใหม่ได้ 

รวมทั้งในบางกรณีก็มีการนำอาคารเก่าที่ยังคงสภาพดี แล้วออกแบบต่อเติมดัดแปลงมาใช้ให้เหมาะกับความต้องการในปัจจุบันได้ อย่างเช่นอาคาร Silo House ที่เมืองโคเปนเฮเกน ประเทศเดนมาร์ก ซึ่งเดิมเป็นอาคารเก็บเมล็ดพืช เมื่อความต้องการจากประโยชน์ใช้สอยเปลี่ยนไปตามกาลตามสมัย อาคารนี้จึงได้มีการออกแบบต่อเติมดัดแปลงมาเป็นอาคารพักอาศัย นับได้ว่าเป็นตัวอย่างการนำกลับมาใช้ใหม่ (Recycled) ในระดับอาคารเลยทีเดียว

ในด้านของวัสดุก่อสร้างต่างๆ ในปัจจุบันมีการนำเอาขยะมาผ่านกระบวนการผลิตแล้วนำกลับมาใช้ในรูปแบบใหม่ เช่น แผ่นวัสดุจากขยะกระดาษผสมวัสดุเรซิน อิฐมวลเบาจากขยะ แผ่นวัสดุสังเคราะห์ที่สามารถนำกลับมาใช้ได้อีก หรือแม้กระทั่งการนำเศษขยะจากการรื้อทำลายอาคารมาผ่านกระบวนการผลิตแล้วนำกลับมาเป็นวัสดุก่อสร้างใหม่ได้อีก

ส่วนในวงการออกแบบเครื่องเรือน ออกแบบโดยใช้วัสดุหมุนเวียน หรือวัสดุที่สามารถทดแทนได้นั้น ได้รับความนิยมมานานมากแล้ว ยังไม่นับถึงกระแสของการนำเศษวัสดุมาออกแบบประกอบกันขึ้นเป็นงานออกแบบชิ้นใหม่ที่นับวันจะได้รับความนิยมมากยิ่งขึ้น

แนวทางการออกแบบที่ลดปริมาณขยะยังลามลงมาถึงการออกแบบผลิตภัณฑ์ อย่างเช่นกระเป๋าสะพายที่แบรนด์ดังอย่าง Freitag จากประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ที่เริ่มต้นจากการที่นักออกแบบมองเห็นคุณค่าของผ้าคลุมรถบรรทุกขนสินค้า โดยนักออกแบบได้นำวัสดุคลุมรถดังกล่าวมาตัดต่อเย็บประกอบขึ้นเป็นกระเป๋า จนได้รับความนิยมมากมายในปัจจุบัน

จะเห็นได้ว่า การออกแบบจากขยะและไร้ขยะ นอกจากจะเป็นกระแสที่ได้รับความนิยมแล้ว ยังเป็นความจำเป็นด้วยเหตุผลที่ไม่สามารถปฏิเสธความจริงได้เลยว่า โลกของเรามีขยะมากเกินพอที่จะผลิตขยะใหม่ขึ้นมาอีก รวมทั้งการหาประโยชน์จากการนำขยะมาใช้เพื่อการสร้างมูลค่าเพิ่มทางธุรกิจ...จากขยะที่ในยุคหนึ่งคิดว่า...ขยะคือสิ่งไร้ค่า...แต่เมื่อผ่านกระบวนการสร้างสรรค์แล้ว...ขยะก็คือทองคำดีๆ นี่เอง


AUTHOR :

กฤษณพงศ์ เกียรติศักดิ์
กฤษณพงศ์ เกียรติศักดิ์
นอกจากจะเป็นสถาปนิก อาจารย์ บรรณาธิการ และพิธีกรรายการข่าวและรายการออกแบบสถาปัตยกรรมต่างๆ ทางโทรทัศน์แล้ว เขายังรักที่จะเขียนบทความส่งต่อเรื่องราวที่น่าสนใจให้ผู้อ่านอยู่เสมอ เพราะคติประจำตัวของเขาคือ 'Life is a journey not a destination,' ติดตามผลงานของเขาได้ในคอลัมน์ชีวิตและการงาน

Advertising