เรื่องเด่น

เมื่อแผ่นเสียง…ฟื้นคืนชีพ Vinyl Revival

Published 8 ม.ค. 2019

By Rabbit Today

Vinyl-Revival-scoops-Rabbit-Today-banner

ครั้งหนึ่ง Neil Young ศิลปินชื่อดังชาวแคนาดาเคยกล่าววาทะว่า “สตีฟ จอบส์ คือผู้บุกเบิกวงการเพลงดิจิทัล แต่เมื่อกลับถึงบ้าน เขาฟังเพลงจากแผ่นเสียง…” (อ้างอิงจาก Reuters ปี 2012)

สมัยนี้หากอยากจะฟังเพลงโปรดสักเพลง สามารถทำได้ง่ายๆ โดยใช้เวลาเพียงไม่กี่วินาที เพียงแค่หยิบสมาร์ตโฟนขึ้นมาเปิดแอปพลิเคชั่นสตรีมมิ่ง หรือเปิดเว็บไซต์ฟังเพลงออนไลน์ก็ได้รับความบันเทิงเพียงปลายนิ้วคลิก 

แต่หากย้อนกลับไปก่อนหน้านั้น เรามีอุปกรณ์หลักอย่างแผ่นซีดีและเทปคาสเซ็ต ซึ่งทำหน้าที่กักเก็บเสียงดนตรีและเป็นตัวกลางในการถ่ายทอดเสียงเพลง และหากย้อนกลับไปไกลกว่านั้นอีก เรามี ‘แผ่นเสียง’ (Vinyl Records) บรรพบุรุษของความคลาสสิกแห่งโลกดนตรี ที่เคยซบเซาลงในช่วงยุค 90s เพราะแผ่นซีดีได้เข้ามายึดครองตลาดแทน

แต่ล่าสุดพี่ใหญ่คนนี้ได้กลับมาฟื้นคืนชีพอีกครั้งหนึ่งแล้ว…แถมกลับมาในช่วงยุคดิจิทัลเสียด้วย!

แม้หลายคนจะมองว่ากระแสการกลับมาของแผ่นเสียงถูกจำกัดอยู่เฉพาะในกลุ่มนักสะสม ทว่าจริงๆ แล้วความสนใจเริ่มขยายเป็นวงกว้าง โดยปรากฏการณ์นี้เริ่มชัดเจนขึ้นตั้งแต่ปี 2007 เป็นต้นมา

เมื่อแผ่นเสียง…ฟื้นคืนชีพ Vinyl Revival,สกู๊ป,Rabbit Today

พัฒนาการของแผ่นเสียง

เริ่มพัฒนามาจาก 'แกรโมโฟน' (Gramophone) หรือเครื่องเล่นแบบไขลาน ที่ถูกคิดค้นขึ้นในปี 1857 สมัยนั้นใช้รองรับ 'แผ่นครั่ง' ที่มีขนาดใหญ่และหนักมาก เปรียบดั่งจานกระเบื้องที่ตกพื้นเมื่อไรแตกเป็นเสียหายเมื่อนั้น

ต่อมาในปี 1930 จึงมีการผลิตเครื่องเล่นแบบใหม่ขึ้น พร้อมๆ กับการกำเนิดของ 'แผ่นเสียง' (Vinyl Records) วัสดุพลาสติกบางเบา มีขนาดมาตรฐาน 7 นิ้ว 10 นิ้ว และ 12 นิ้ว แถมคุณภาพในการเล่นยังดีกว่าแผนครั่งมาก เรียกกันว่า ‘ลองเพลย์’ (Long Played Record) เนื่องจากบรรจุเพลงได้มากขึ้น และเล่นต่อเนื่องได้ยาวนาน ไม่ต้องกังวลว่าเวลาไขลานจะหมด 

ปัจจุบันคนไทยมักเรียกอย่างคุ้นเคยว่า ‘แผ่นเสียง’ หรือ ‘แผ่นไวนิล’

ไม่เคยสูญหาย…แค่ถูกบดบัง

หลายคนคงอดสงสัยไม่ได้ว่าในเมื่อเราสามารถฟังเพลงแบบสตรีมมิ่งได้อย่างสบายๆ ในยุคดิจิทัลเช่นนี้ แล้วทำไมจึงยังมีคนฟังเพลงผ่านแผ่นเสียงอยู่ ความจริงแล้วคนกลุ่มนี้ไม่เคยหายไปไหน เพราะตลอดเกือบ 30 ปีที่ผ่านมานับตั้งแต่ยุคซบเซาของแผ่นเสียง ยังคงมีนักสะสมจากทั่วทุกมุมโลกเดินทางตามล่าหาแผ่นเสียงระดับตำนานมาครอบครองไว้ 

ความจริงแล้วแผ่นเสียงไม่เคยหายไปจากแวดวงอุตสาหกรรมดนตรีเลย ทว่าถูกความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีในรูปแบบต่างๆ บดบังอยู่เพียงเท่านั้น การฟังเพลงผ่านสตรีมมิ่งอาจจะสะดวกก็จริง แต่ขณะเดียวกันก็ไม่สามารถให้ความรู้สึกของการ ‘จับต้อง’ ได้ อาจทำให้นักฟังเพลงส่วนหนึ่งรู้สึกโหยหาเสน่ห์ของสิ่งนี้ 

เมื่อแผ่นเสียง…ฟื้นคืนชีพ Vinyl Revival,สกู๊ป,Rabbit Today

‘Vinyl Revival’ กระแส ‘ตื่น’ และ ‘ฟื้นคืนชีพ’

แผ่นเสียงเริ่มส่งสัญญาณตื่นจากการหลับไหลมาตั้งแต่ปี 2007 เมื่อยอดขายแผ่นเสียงเพิ่มสูงขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะในประเทศอังกฤษ สหรัฐอเมริกา เยอรมนี และญี่ปุ่น พร้อมๆ กับมีศิลปินต่างประเทศเริ่มผลิตผลงานเพลงออกมาในรูปแบบแผ่นเสียงให้แฟนเพลงเก็บสะสม จนทำให้ปี 2007 เป็นหมุดหมายสำคัญของกระแส Vinyl Revival หรือ ‘แผ่นเสียงฟื้นคืนชีพ’ นั่นเอง

เว็บไซต์ Pitchfork รายงานสถิติยอดจำหน่ายแผ่นเสียงว่า ในปี 2007 แผ่นเสียงกลับมามียอดจำหน่ายประมาณ 1 ล้านแผ่น และเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจนกระทั่งปี 2017 ยอดพุ่งถึง 14.3 ล้านอัลบั้มทั่วโลก โดยประเภทแผ่นเสียงที่ขายดีที่สุดคือดนตรีร็อก (ประมาณ 4.6 ล้านแผ่น) รองมาคือดนตรีป๊อป (ประมาณ 1.3 ล้านแผ่น) 

ทั้งนี้ อัลบั้มแผ่นเสียงที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในสหรัฐฯ ประจำปี 2017 อันดับ 1 และอันดับ 2 ได้แก่อัลบั้ม 'Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band' และ 'Abbey Road' ของวง The Beatles อันดับ 3 ได้แก่ 'Guardians of the Galaxy: Awesome Mix Vol.1' ของรวมศิลปิน และอันดับ 4 ได้แก่ 'Divide' ของ Ed Sheeran นอกจากนี้อัลบั้มซาวดน์แทร็กภาพยนตร์ดีกรีออสการ์เรื่อง ‘La La Land’ มียอดขายติดลิสต์อันดับที่ 9

ส่วนในประเทศอังกฤษกระแสการฟื้นคืนชีพของแผ่นเสียงก็คึกคักไม่แพ้กัน โดย BBC Radio 4 เผยว่า ยอดขายแผ่นเสียงกลับมาพุ่งอีกครั้งจากความนิยมในตัวศิลปินทั้งรุ่นเก่าและรุ่นใหม่ผสมผสานกัน สังเกตได้ว่าแผ่นเสียงที่ขายได้ ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่อัลบั้มชุดเก่าเท่านั้น แต่ยังรวมถึงอัลบั้มใหม่ๆ ด้วย

โดยในปี 2017 อัลบั้ม 'As You Were' ของ Liam Gallagher อดีตฟรอนต์แมน Oasis ที่กลับมาสร้างผลงานในฐานะศิลปินเดี่ยว มียอดขายแผ่นเสียงในสัปดาห์แรกจำนวน 16,000 แผ่น (เฉพาะในอังกฤษ) นับว่าเป็นสถิติสูงสุดในรอบ 20 ปี 
ก่อนจะถูกโค่นแชมป์ในเวลาต่อมา โดยอัลบั้ม 'Tranquility Base Hotel & Casino'  ของวง Arctic Monkeys ซึ่งวางจำหน่ายในปี 2018 ที่มียอดขายสัปดาห์แรกจำนวน 24,500 แผ่น นับเป็นสถิติสูงสุดในรอบ 25 ปีของประเทศอังกฤษ

เปิดมุมมองคนคลุกคลี ‘แผ่นเสียง’

เมื่อแผ่นเสียง…ฟื้นคืนชีพ Vinyl Revival,สกู๊ป,Rabbit Today

อลิศรา ศิริชุมแสง

นักจัดรายการวิทยุ

"ดิฉันเคยจัดรายการวิทยุเปิดเพลงยุค 80s เวลาที่พูดไมค์ พวกดีเจสามารถยก-วาง แผ่นเสียงให้ตรงร่องได้ด้วยความชำนาญ แต่แล้ววันหนึ่งขณะที่เรากำลังเล่นแผ่นเสียงกันอยู่ เครื่องเล่นซีดีก็ถูกยกเข้ามาตั้งแทน มันคือช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนผ่านและเปลี่ยนแปลง เราต้องมานั่งทำความรู้จักกับเครื่องเล่นแผ่นซีดีใหม่ ต้องปรับตัวเยอะเหมือนกันค่ะ เพราะต้องลาขาดจากแผ่นเสียงมาสู่ยุคแผ่นซีดีและดิจิทัลไปเลย

“การที่กระแสของแผ่นเสียงกลับมา ตัวเองมองว่าก็เหมือนกับแฟชั่นที่ไม่มีวันตาย มันหวนกลับมาได้ใหม่เสมอ เมื่อเวลาผ่านไป คนเริ่มโหยหาอดีต อยากย้อนกลับไปสู่ความวินเทจ แต่การที่จะเก็บสะสมแผ่นเสียงได้ ต้องเป็นคนที่รักและมีแพสชั่นจริงๆ นะคะ เพราะการเก็บรักษาไม่ได้ง่ายเลย ราคาก็สูงกว่าช่องทางการฟังเพลงอื่นๆ ไหนจะต้องซื้อแผ่น ซื้อเครื่องเล่น แถมบางเพลงก็ไม่ได้ทำออกเป็นในรูปแบบแผ่นเสียง แต่พอของหายากแล้วมันจะยิ่งเพิ่มเสน่ห์และคุณค่าในตัวเอง”

เมื่อแผ่นเสียง…ฟื้นคืนชีพ Vinyl Revival,สกู๊ป,Rabbit Today

อนุชา นาคน้อย

ร้านน้องท่าพระจันทร์

"สัญญาณที่บ่งบอกว่ากระแสแผ่นเสียงกำลังกลับมาแล้วคือ ราคาเครื่องเล่นแผ่นเสียงถูกลง เริ่มสตาร์ตตั้งแต่หลัก 5,000 บาทขึ้นไป  เมื่อเครื่องเล่นฯ ราคาถูกลง ทำให้ตลาดโตขึ้น มีคนเอาแผ่นเสียงมือสองมาปล่อยขายในราคาที่ไม่แพงนัก เพราะเทคโนโลยีดีขึ้น ทำให้อุปกรณ์หลายอย่างราคาถูกลง สมัยก่อนต้องควักเงินประมาณ 50,000 กว่าบาท ถึงจะซื้อเครื่องเล่นฯ ได้สักเครื่อง คนที่จะเล่นแผ่นเสียงยุคก่อนต้องมีฐานะในระดับหนึ่งเลยละ เพราะเมื่อ 40 ปีก่อน แผ่นเสียง 1 แผ่น ราคาประมาณ 400 บาท ขณะที่เงินเดือนราชการอยู่ที่ราว 2,000 กว่าบาท

"เราแยกกลุ่มคนฟังเพลงเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ฟังฟรีผ่านสตรีมมิ่ง และกลุ่มที่ฟังรายละเอียดของดนตรี ซึ่งกลุ่มนี้จะเป็นกลุ่มนักสะสมที่ซื้อแผ่นซีดีและแผ่นเสียงเป็นปกติอยู่แล้ว

“แผ่นเสียงในต่างประเทศเขาใช้ฟอร์แมตเทปเรียลที่เหมือนสตูดิโอทำออกมาเลย แต่ในประเทศไทยเราไม่มีโรงงานผลิตแผ่นเสียงแล้ว ศิลปินไทยที่ผลิตแผ่นเสียงออกมาขายนั้น ส่งฟอร์แมตแผ่นซีดีไปให้ต่างประเทศผลิต ทำให้ต้นทุนแพง แต่ในอดีตอย่างแผ่นเสียงของครูจรัล มโนเพ็ชร ส่งเทปเรียลไปทำ จึงเป็นตัวอย่างของแผ่นเสียงที่เสียงดีมาก

“ผมมองว่า ‘แผ่นเสียง’ ไม่ได้เป็นเทรนด์นะ เนื่องจากคนที่ฟังเขาเลือกเสพคุณภาพคัดสรรกันอยู่แล้ว การฟังผ่านฟอร์แมต MP3 นั้นไม่ได้เน้นคุณภาพเท่าที่ควร แต่เมื่อไรก็ตามที่คุณได้ฟังเพลงผ่านแผ่นเสียง จะรู้เลยว่ามิติเสียงและคุณภาพมันต่างกันมาก ในประเทศสิงคโปร์ตอนนี้ไม่มีร้านซีดีแล้วนะ เปลี่ยนเป็นร้านไวนิลหมดเลย ในประเทศอังกฤษและสหรัฐฯ ก็เหมือนกัน ร้านซีดีปิดไปเกือบหมดแล้ว เปลี่ยนเป็นร้านขายแผ่นเสียงไวนิลแทน 

“สำหรับแผ่นเสียงของศิลปินที่มีลูกค้ามาถามหามากที่สุดคือ The Beatles และ Oasis วงร็อกจากอังกฤษ อย่างไรเสียก็ต้องมีแผ่นเสียงของ 2 วงนี้ติดร้านไว้ บางช่วงที่มีศิลปินต่างประเทศมาทัวร์คอนเสิร์ตในไทย ก็จะมีคนมาถามหาแผ่นเสียงของวงนั้นๆ เยอะเหมือนกัน เช่น Kodline, Honne และ The 1975”

เมื่อแผ่นเสียง…ฟื้นคืนชีพ Vinyl Revival,สกู๊ป,Rabbit Today

กุรพงศ์ นาคน้อย

ร้านน้องท่าพระจันทร์

"แผ่นเสียงมีเสน่ห์ตั้งแต่การออกแบบปก สังเกตไหมว่ามันเหมือนงานศิลปะชิ้นหนึ่ง น่าจับต้อง น่าเก็บรักษา มีคุณค่าทางความรู้สึกและจิตใจ และยังให้คุณภาพเสียงที่เป็นธรรมชาติ ใกล้เคียงกับต้นกำเนิดเสียงที่ทำได้มากที่สุดในตอนนี้ ซึ่งต่างจากฟอร์แมตดิจิทัลที่ให้ความรู้สึกอีกแบบหนึ่งนะครับ 

"ทุกวันนี้ว่างๆ ผมก็หยิบแผ่นเสียงที่สะสมไว้มาชื่นชม หยิบขึ้นมาดม แผ่นเสียงมีกลิ่นของความเก่าในรูปแบบของมัน หากแผ่นไหนมีฝุ่นหน่อยก็เช็ดทำความสะอาด บางทีว่างๆ ผมก็นั่งอ่านรายละเอียดของศิลปินหรือวงดนตรีที่เขียนไว้บนแผ่นเลยนะ

"ผมว่าหากแผ่นเสียงมันจะล้มหายตายจากไป มันคงหายไปตั้้งนานแล้ว แต่ด้วยความมีคุณค่าในตัวมันเอง เลยทำให้แผ่นเสียงฟื้นคืนชีพขึ้นมาอีกครั้ง เนื่องจากยังมีคนเห็นคุณค่า ทั้งคุณค่าของปก คุณค่าของคุณภาพเสียง ทำให้แผ่นเสียงกลับมาได้รับความสนใจอีกครั้ง แม้อาจไม่ได้ดังเปรี้ยงปร้าง หรือทำยอดขายในเชิงธุรกิจมากมายเหมือนแต่ก่อน แต่ความคงคุณค่าของแผ่นเสียง…น่าจะยังอยู่ต่อไปอีกนานครับ"

พิกัดร้านแผ่นเสียงในกรุงเทพฯ

  • Vinyl Die Hards พิกัด: ซอยศรีนครินทร์ 44
  • Fat Black Records พิกัด: คริสตัล ดีไซน์ เซ็นเตอร์ (CDC)
  • Garage Records พิกัด: ซอยลาดพร้าว 8 แยก 9
  • Hall of Fame Records พิกัด: อาคารฟอร์จูนทาวน์ (ชั้น 2)
  • น้องท่าพระจันทร์ พิกัด: ท่าพระจันทร์ ข้าง ม.ธรรมศาสตร์

AUTHOR :

Rabbit Today
Rabbit Today
Rabbit Today สื่อรายวันที่พร้อมจะเป็นเพื่อนกับผู้อ่าน เปิดกว้างในทุกๆมุมมองอย่างสร้างสรรค์ เราพร้อมที่จะเชื่อมต่อกับคุณในทุกช่องทาง เพื่อส่งต่อแรงบันดาลใจดีๆสู่คุณ...